Venüs Görevleri
02/1961 Sputnik7: SSCB Dünya yörüngesinden
ayrılamadı. Başarısız
02/1961 Venera-1: SSCB Venüs’ü 100.00 km’den
pas geçti. Güneş çevresinde dönmekte. Başarısız
07/1962 Mariner1: ABD
Fırlatıldıktan sonra kontrolden çıktı. Başarısız
08/1962 Sputnik19: (1962AlphaPi1) Dünya
yörüngesinden ayrılamadı ve Dünya’ya düştü. Başarısız
08/1962 Mariner2: ABD Gezegenin 35.000
km. yakınından geçti. Venüs yüzeyinin 425oC' den sıcak olduğunu, bulut
tepelerinde ise sıcaklığın düşük olduğunu saptadı. Böylece gezegen yüzeyindeki
koşullarda sera etkisinin payı anlaşıldı. Gezegenin manyetik alanı bulunmadığını
gösterdi. Ayrıca Venüs'e doğru yolculuğu sırasında ilk kez güneş rüzgarını
inceledi, güneş patlamaları kaynaklı yüksek enerjili yüklü parçacıklar
ve kozmik ışınlar ile ilgili ölçümler yaptı, gezegenler arası toz miktarının
sanılandan daha az olduğunun anlaşılmasını sağladı. Şu anda Güneş çevresinde
yörüngede. Başarılı
09/1962 Sputnik20 (1962 AlphaTau1): SSCB
Dünya yörüngesinden çıkamadı ve Dünya’ya düştü. Başarısız
09/1962 Sputnik21(1962 APi): SSCB Dünya
yörüngesinde çıkamadan parçalandı. Başarısız
03/1964 Cosmos27: SSCB Yer yörüngesinden
ayrılamadı Başarısız
04/1964 Zond1: SSCB Venüs’e ulaşamadan
radyo sistemi arızalandı. Güneş çevresinde dönmeye devam ediyor. Başarısız
11/1965 Venera2: SSCB Venüs’e 23000 km
kala iletişim kesildi. Güneş etrafında dönmekte. Başarısız
11/1965 Venera3: SSCB Venüs atmosferine
girmekte iken iletişim kesildi. Venüs üzerine çarparak parçalandı. Bir
başka gezegen üzerinde bulunan en eski insan yapımı nesnedir. Başarısız
06/1967 Venera4: SSCB Venüs atmosferinden
veri gönderen ilk uzay aracı. 18 Ekim 1967'de Venüs atmosferine girdi,
bir paraşüt sistemi ile yavaşlarken atmosferin bileşimi ve ulaştığı
yükseltiye kadar olan kısmına ait fizik verileri gönderdi. Bu şekilde
ilk gezegenler arası yayını gerçekleştirmiş oldu.
06/1967 Mariner5: ABD Venüs yüzeyinin 4000
km. uzağından geçti. Gezegenler arası ortamda ve Venüs yakınlarında
manyetik alan, yüklü parçacıklar, plazma ölçümleri yaptı; Venüs atmosferinin
radyo ve morötesi bandında ışınımlarını taradı. Şu anda Güneş çevresinde
yörüngede. Başarılı
06/1967 Cosmos167: SSCB Dünya yörüngesinde
ayrılamadı ve parçalandı Başarısız
01/1969 Venera5: SSCB 16 Mayıs 1969'da
Venüs atmosferine girdi. Bir paraşüt sistemi ile yavaşlarken 53 dakika
süreyle atmosfer hakkında veriler toplayıp gönderdi. Gezegen yüzeyine
varamadan, atmosferin yüksek sıcaklık ve basıncına dayanamayarak tahrip
oldu. Atmosferin bileşimi ve sondanın inebildiği 38 km. yükseltiye kadar
olan kısmına ait fizik verileri gönderdi. Başarılı
01/1969 Venera6: SSCB 17 Mayıs 1969'da
Venüs atmosferine girdi. Bir paraşüt sistemi ile yavaşlarken 51 dakika
süreyle atmosfer hakkında veriler toplayıp gönderdi. Gezegen yüzeyine
varamadan, atmosferin yüksek sıcaklık ve basıncına dayanamayarak tahrip
oldu. Atmosferin bileşimi ve sondanın inebildiği 36 km. yükseltiye kadar
olan kısmına ait fizik verileri gönderdi. Başarılı
08/1970 Venera7: SSCB 15 Aralık 1970'de
Venüs atmosferine girdi. Bir paraşüt arızası nedeniyle 60 dakika sürmesi
gereken inişini 35 dakikada tamamlayarak Venüs yüzeyine indi ve buradan
23 dakika süreyle sinyaller gönderdi. Gezegen yüzeyinde atmosfer sıcaklığının
475oC, basıncın ise 90 atmosfer olduğunu saptadı. Böylece bir başka
gezegenin yüzeyine çalışır durumda inen ve radyo yayınları yeryüzüne
veri gönderen ilk uzay aracı oldu. Başarılı
08/1970 Cosmos359: SSCB Dünya atmosferinden
çıkamadı Başarısız
03/1972 Venera8: SSCB 22 Temmuz 1972'de
Venüs atmosferine girdi. Bir paraşüt sistemi yardımı ile inişi sırasında
atmosfer hakkında veriler topladı. Değişik yükseltilerdeki rüzgar hızını
ve ışık şiddetini ölçtü. Sert atmosfer koşullarında görev süresini uzatabilmek
amacıyla bir dış soğutma sisteminden yararlandı ve yüzeye inişinden
sonra 50 dakika süreyle veri gönderebildi. Gezegen yüzeyinde aydınlığın
fotoğraf çekilebilmesine olanak tanıyacak düzeyde olduğunu saptadı.
Başarılı
03/1972 Cosmos482: SSCB Atmosferden çıkmadan
parçalandı Başarısız
11/1973 Mariner10: ABD 5 Şubat 1974'te,
daha sonraki Merkür buluşması için uygun rotayı sağlayacak şekilde Venüs
yakın geçişini gerçekleştirdi. Gezegen yüzeyinin 5800 km. üzerinden
geçerken, çok sayıda fotoğraf çekti, Venüs'ün ilk kez mor ötesi bantta
görüntülerini elde etti ve bu sayede daha önce bilinmeyen atmosfer akımlarını
tanımladı, Venüs'ün dikkate değer bir manyetik alanının bulunmadığını,
ancak iyonosfer ile güneş rüzgarının bir şok dalgası oluşturacak şekilde
etkileştiklerini gözledi. Venüs atmosferinde hidrojen bulunduğunu ve
izotop dağılımına dayanarak bu hidrojenin Güneş kaynaklı olduğunu saptadı.
Atmosferin radyo dalgalarını örtme biçimini inceleyerek Venüs bulutlarının
en yoğun oldukları yükseklikleri hesapladı. Mariner 10, Merkür gezegenine
doğru yolculuğuna devam ederek bu gezegeni ziyaret eden ilk ve tek uzay
aracı oldu. Yörünge değişikliği amacıyla bir gezegenin kütleçekim yardımından
yararlanan, ve aynı zamanda ard arda iki gezegeni başarı ile ziyaret
eden ilk uzay sondası olma özelliğini kazandı. Şu anda Güneş çevresinde
yörüngede dolanmaktadır. Başarılı
06/1975 Venera9: SSCB Bir yörünge aracı
ve bir iniş aracı olmak üzere iki ayrı sondadan oluşmakta idi. 20 Ekim
1975'te iki araç birbirinden ayrıldı. 22 Ekim tarihinde yörünge aracı
Venüs çevresinde 48 saat dolanma süreli bir yörüngeye girerken, 2015
kg. ağırlığındaki iniş aracı da, bir sürtünme ve ısı kalkanı, üç ayrı
paraşüt sistemi yardımı ile inişe geçti. 2300 kg ağırlığındaki yörünge
aracı mor ötesi, görünür bant, kızıl ötesi ve mikrodalga bantlarında
incelemeler yapabilecek donanıma sahipti, ayrıca iniş cihazının iniş
sırasında ve gezegen yüzeyinde elde ettiği verileri dünyaya aktaracak
bir bağlantı istasyonu olarak tasarlanmıştı. Sert atmosfer koşullarında
görev süresini uzatabilmek amacıyla bir dış soğutma sistemine sahip
olan iniş aracı, 60-30 km. düzeyleri arasında bulutlar bulunduğunu gözledi,
atmosferde düşük oranda bulunan hidroklorik asit, hidrofluorik asit,
iyot ve bromu saptadı. Yüzeye inişinden sonra 53 dakika süreyle veri
gönderebildi. Taşıdığı televizyon kamerası yardımıyla Venüs yüzeyinin
ilk fotoğraflarını yeryüzüne iletti. Resimlerde aşınma belirtisi göstermeyen
keskin kenarlı kayalar, berrak bir atmosfer gözlendi. Venera 9 yörünge
aracı şu anda Venüs çevresinde yörüngededir. Başarılı
06/1975 Venera10: SSCB Venera 9'a benzer
şekilde, bir yörünge aracı ve bir iniş aracı olmak üzere iki ayrı sondadan
oluşmakta idi. 23 Ekim 1975'te iki araç birbirinden ayrıldı. 25 Ekim
tarihinde yörünge aracı Venüs çevresinde 49,5 saat dolanma süreli bir
yörüngeye girerken, 2015 kg. ağırlığındaki iniş aracı da, bir sürtünme
ve ısı kalkanı, üç ayrı paraşüt sistemi yardımı ile inişe geçti. 2300
kg ağırlığındaki yörünge aracı mor ötesi, görünür bant, kızıl ötesi
ve mikrodalga bantlarında incelemeler yapabilecek donanıma, bir manyetometreye
ve bir yüklü parçacık sayacına sahipti, ayrıca iniş aracının iniş sırasında
ve gezegen yüzeyinde elde ettiği verileri dünyaya aktaracak bir bağlantı
istasyonu olarak tasarlanmıştı. Sert atmosfer koşullarında görev süresini
uzatabilmek amacıyla bir dış soğutma sistemine sahip olan iniş aracı,
atmosferin fizik özellikleri üzerinde ölçümler yaptı. Yüzeye inişinden
sonra 65 dakika süreyle veri gönderebildi. Taşıdığı televizyon kamerası
yardımıyla Venüs yüzeyinin fotoğraflarını yeryüzüne iletti. Venera 10
yörünge aracı şu anda Venüs çevresinde yörüngededir. Başarılı
05/1978 PioneerVenus1: ABD 4 Aralık 1978
tarihinde Venüs çevresinde eliptik bir yörüngeye oturtulan 517 kg. ağırlığındaki
yörünge aracı, 300 W güç sağlayan güneş panelleri ile 17 değişik gözlem
aygıtı çalıştırmakta idi. Gezegenin iyonosferi ve atmosferin üst katmanlarının
yapısı hakkında ayrıntılı bilgi topladı, güneş rüzgarının iyonosfer
ile etkileşimi ve oluşan manyetik alan üzerinde ölçümler yaptı, kütleçekimi
değişimlerini kaydederek Venüs'ün iç yapısına ilişkin ipuçları elde
etti. Gezegenin tamamına yakın bölümünün radar haritasını çıkardı. Yörünge
ayarlamaları ile Ağustos 1992'ye dek çalışır durumda kaldı ve veri aktarmayı
sürdürdü, ancak yakıtının tükenmesi sonucunda Venüs atmosferine girip
parçalanarak görevini tamamladı. Başarılı
08/1978 PioneerVenus2: ABD Bir taşıyıcı
üzerinde bir büyük, üç küçük atmosfer sondasından oluşmakta idi. Büyük
sonda taşıyıcıdan Venüs'e ulaşmadan 25 gün önce, küçük sondalar ise
20 gün önce ayrıldı. Sondalar birbirlerinden çok az farklı rotalar izleyerek
9 Aralık 1978'de gezegenin değişik bölgelerinde atmosfere girdiler.
Küçük sondalardan biri gezegenin gece yüzüne, ikincisi gündüz yüzüne,
üçüncüsü ise kuzey kutup bölgesine doğru düştüler ve atmosferin değişik
düzeylerinde ısı, basınç, ivme, termal ışınım ve asılı parçacık ölçümleri
yaptılar. Büyük sonda gündüz yüzünde ekvatora yakın bir bölgeye doğru
paraşüt yardımı ile alçaldı ve küçük sondalardakine benzer ölçümlere
ek olarak atmosfer bileşenlerini tanımlama ve oranlarını belirleme,
bulut yapılarını değerlendirme amaçlı incelemeler yaptı. Atmosfere en
son giren taşıyıcıda ise atmosferin dış tabakalarını araştırma amaçlı
iki deney aygıtı daha bulunmaktaydı. Tüm bu ölçümlerin sonuçları, Pioneer
Venus 1 yörünge aracının eşzamanlı olarak yaptığı gözlemler çerçevesinde
değerlendirildi. Başarılı
09/1978 Venera 11: SSCB Bir uçuş aracı
ve bir iniş aracından oluşmakta idi. İki araç Venüs'e varmadan iki gün
önce ayrıldılar, 25 Aralık 1978'de iniş aracı atmosfere girdi ve bir
paraşüt yardımı ile gezegen üzerine yumuşak iniş yaptı. Aynı sırada
gezegenin 34.000 km. yakınından geçmekte olan uçuş aracı, bu sondanın
iniş sırasında ve yüzeyden gönderdiği verileri yeryüzüne aktardı. Uçuş
aracının ayrıca iyonosfer, gezegenler arası ortam, güneş rüzgarı üzerinde
gözlemler yapma amaçlı donanımı bulunmaktaydı. İniş aracının gözlem
aygıtlarının bazılarının arızalanmasına karşın, alt atmosferde Karbon
monoksit varlığını saptaması, yıldırımlar gözlemesi mümkün oldu. Uçuş
aracı şu anda Güneş çevresindeki yörüngesindedir. Başarılı
09/1978 Venera 12: SSCB İki sonda Venüs'e
varmadan iki gün önce ayrıldılar. İniş aracı, Venera 11'den dört gün
önce, 21 Aralık 1978'de atmosfere girdi ve bir paraşüt yardımı ile gezegen
üzerine yumuşak iniş yaptı. Aynı sırada gezegenin 34.000 km. yakınından
geçmekte olan uçuş aracı, bu sondanın iniş sırasında ve yüzeyden gönderdiği
verileri 110 dakika süreyle yeryüzüne aktardı. Uçuş aracının ayrıca
iyonosfer, gezegenler arası ortam, güneş rüzgarı üzerinde gözlemler
yapma amaçlı donanımı bulunmaktaydı. İniş aracı, arıza nedeniyle sınırlı
bilimsel veri sağladıysa da Venera 11 tarafından gönderilen bilgileri
destekledi. Uçuş aracı 1980'de Bradfield kuyruklu yıldızı ile ilgili
ölçümler de yaptı. Şu anda Güneş çevresindeki yörüngesindedir. Başarılı
10/1981 Venera 13: SSCB Bir uçuş aracı
ve bir iniş aracından oluşmakta idi. Uçuş aracının iyonosfer, gezegenler
arası ortam, güneş rüzgarı üzerinde gözlemler yapma amaçlı donanımı
bulunmaktaydı. İki araç Venüs'e varmadan önce ayrıldılar, 1 Mart 1982'de
iniş aracı atmosfere girdi ve bir paraşüt yardımı ile yavaşlayarak gezegen
üzerine indi. Aynı sırada gezegenin yakınından geçmekte olan uçuş aracı,
bu sondanın iniş sırasında ve yüzeyden gönderdiği verileri yeryüzüne
aktardı. Bu veriler arasında Venüs yüzeyinin ilk renkli görüntüleri
de bulunmaktaydı. Araç hareketli bir kol yardımıyla yüzeyden aldığı
toprak örneğini değerlendirdi. Toprağın mekanik direncini ölçmek için
bir kol, bir sismometre ve ayrıca atmosfer incelemelerini yapmak için
çeşitli aygıtlardan yararlandı. Bir başka gezegenden yeryüzüne ses kayıtları
gönderen ilk uzay aracı oldu. Gezegen yüzeyinin zorlu koşullarında 127
dakika işlevsel kalabildi. Uçuş aracı şu anda Güneş çevresindeki yörüngesindedir.
Başarılı
11/1981 Venera 14: SSCB Venera 13 ile aynı
tasarıma sahipti. 5 Mart 1982'de Venüs yüzeyine inerek ikizinin gerçekleştirdiklerine
benzer incelemeler yaptı. 57 dakika süreyle veri gönderdi. Uçuş aracı
şu anda Güneş çevresindeki yörüngesindedir. Başarılı
06/1983 Venera 15: SSCB 10 Ekim 1983'te
Venüs çevresinde kutupsal bir yörüngeye girdi. İkizi Venera 16 ile birlikte
Venüs yüzeyinin radar haritasını çıkarmaya başladı. İşlevsel kaldığı
8 ay süresinde bu iki araç gezegenin 30 derece Kuzey enleminin kuzeyinde
kalan kesiminin ayrıntılı bir haritasını elde ettiler.
06/1983 Venera16: SSCB Venera 15 ile aynı
tasarıma sahipti. 11 Ekim 1983'te Venüs çevresinde kutupsal bir yörüngeye
girdi. İkizi Venera 15 ile birlikte Venüs yüzeyinin radar haritasını
çıkarmaya başladı. İşlevsel kaldığı 8 ay süresinde bu iki araç gezegenin
30 derece Kuzey enleminin kuzeyinde kalan kesiminin ayrıntılı bir haritasını
elde ettiler. Venera programının son uçuşu oldu.
12/1984 Vega1: SSCB Venera programı çerçevesinde
Venüs'e yönelik bir iniş uçuşu şeklinde planlanmış olan uçuş, sonradan
Halley kuyruklu yıldızının 1986 geçişini izlemek amacıyla aracın taşıyıcı
kısmından yararlanmak üzere değiştirildi. Yeni şekliyle bu uçuşa 'Venüs'
ve 'Gallei' (Rusça, Halley kuyruklu yıldızının adı) sözcüklerinin birleştirilmesi
ile 'Vega' adı verildi.9 Haziran 1985'te Vega 1 iniş aracı ve beraberindeki
balon ayrıldıktan sonra, 2500 kg. ağırlığındaki taşıyıcı araç gezegenin
çekim kuvvetinden yararlanarak yörüngesini 1986 yılında Halley ile buluşacak
şekilde değiştirdi. Venüs iniş aracı 1500 kg. ağırlığında idi. Yüzeyden
alınacak örnekler üzerinde analizler yapmak üzere tasarlanmış deney
setleri güçlü rüzgarlar tarafından daha sonda yüzeye inmeden önce harekete
geçirildiğinden, araç yüzeyde planlanan işlevini gerçekleştiremedi.
Sondanın taşıdığı bir balon, ('aerobot' ) 54 km. yükseklikte boşluğa
bırakıldı. 3,5 metre çapında ve toplam 25 kg. ağırlığındaki bu balon
atmosferle ilgili ölçümler yapmak üzere donatılmıştı. Gezegenin karanlık
yüzüne bırakılan balon, 47 saat uçtu, ve doğal atmosfer akımlarının
yardımı ile 9000 km. yol aldıktan sonra gezegenin aydınlık yüzüne geçti
ve güneş ışınlarının etkisi ile ısınıp patlayana kadar yeryüzündeki
radyoteleskoplar tarafından kaydedilen önemli bilgiler gönderdi. Balonun
dikey yöndeki beklenmedik yer değiştirmeleri, Venüs atmosferinin o güne
dek bilinmeyen dikey akımlarını gün ışığına çıkardı. Vega 1 taşıyıcı
aracı ise 6 Mart 1986'da Halley kuyruklu yıldızı ziyaretini gerçekleştirdi.
Araç şu sırada Güneş çevresinde yörüngededir. Başarılı
12/1984 Vega2: SSCB Vega 1 ile aynı tasarıma
sahipti. İniş aracının ayrılmasının ardından Venüs çekim yardımı ile
Halley kuyruklu yıldızına doğru yöneldi. İniş aracı 15 Haziran 1985'te
gezegen yüzeyine indi. Yüzeyden aldığı örneklerin incelemesinde Ay yüzeyinde
bulunan, ancak dünyada nadir olan anortosit-troktolit tipi mineraller
saptadı. Yerden 50 km. yükseklikte bırakılan balon ise iki güne yakın
süre uçarak yeryüzüne bilgi gönderdi. 9 Mart 1986'da Halley kuyruklu
yıldızının yanından geçen taşıyıcı araç ise şu anda Güneş çevresinde
yörüngededir. Başarılı
05/1989 Magellan: ABD 10 Ağustos 1990'da
Venüs çevresinde kutupsal bir yörüngeye girdi. 4 yıllık görev süresi
içinde Venüs yüzeyinin tamamına yakınının radar haritasını çıkardı.
Aynı bölgeler üzerinden birden fazla geçiş yaptığı için değişik açılardan
kaydettiği görüntüler birleştirilerek 3 boyutlu haritalar elde edilebildi.
Gezegenin ayrıntılı bir kütleçekim alanı haritasını da çıkardı. Görev
süresini tamamladığında atmosferin üst sınırına dek alçaltılarak, güneş
panelleri üzerindeki sürtünme etkisi ölçümleri ile üst atmosfer yapısı
hakkında bilgi edinmeye çalışıldı. Atmosferin frenlemesi nedeniyle giderek
yükselti kaybeden araç iki gün sonra parçalanarak gezegen üzerine düştü.
Venüs'ün jeolojisi ve yüzey şekilleri hakkında bilinenlerin önemli bir
kısmı Magellan'ın sağladığı verilere dayanmaktadır. Başarılı
10/1989 Galileo: ABD Jüpiter ve uydularını
incelemek amacıyla 18 Ekim 1989'da fırlatılan araç kütleçekimi yardımı
ile hız kazanmak üzere 2 Ekim 1990'da Venüs yakın geçişi yaptı. Gezegenin
resimlerini çekti. Başarılı
10/1997 Cassini: ABD Satürn ve uydularını
incelemek amacıyla 15 Ekim 1997'de fırlatılan araç kütleçekimi yardımı
ile hız kazanmak üzere 26 Nisan 1998 ve 24 Haziran 1999'da iki kez Venüs
yakın geçişi yaptı. 1978'de Venera 11'in Venüs atmosferinde yıldırım
olarak yorumlanan gözlemlerini doğrulamak üzere atmosferde elektriksel
etkinlik aradı, ancak olumlu bir bulguya rastlamadı . Başarılı
2004 MESSENGER: Mercury Surface, Space
Environment, Geochemistry and Ranging ABD Merkür gezegeninin araştırılması
amacıyla 3 Ağustos 2004'te fırlatılan araç, kütleçekimi yardımı ile
hızı düşürülerek Merkür yörünge girişine hazırlanmak üzere 2006 ve 2007
yıllarında iki kez Venüs yakın geçişi yaptı. Bu geçişler sırasında bilimsel
aygıtların Merkür gözlemleri öncesi test ve ayarları yapılırken, Venüs
üzerinde de gözlemler yapmıştır. Başarılı
2005 Venus Express: ESA 9 Kasım 2005'te
fırlatıldığı 1270 kg. ağırlığındaki araç 11 Nisan 2006'da Venüs çevresinde
yörüngeye girerek, gezegenin atmosferi üzerinde yoğunlaşan bilimsel
gözlemler yaptı.
Başarılı
2007 PlanetC: Japonya JAXA (Japon Uzay Ajansı)
tarafından 2008 yılında fırlatılması ve 2009'da Venüs yörüngesine girmesi
planlanan 320 kg. ağırlığındaki araç, atmosfer hareketleri, elektriksel
ve volkanik etkinlik araştırılması üzerinde yoğunlaşan gözlemler yapacaktır.
?
2009 BepiColumbo (ESA-Avrupa Uzay Ajansı): Merkür
gezegeninin araştırılması amacıyla 2012 yılında fırlatılması planlanan
araç henüz ön tasarı aşamasında olmakla birlikte, kütleçekimi yardımı
amacıyla Venüs yakın geçişi yapması olasıdır.